Migratie, mythe en hypocrisie

De balans opmakend, viel het eigenlijk nog mee. Wat nodig was om ingezetenen in het Jungle kamp van Calais tot inkeer te brengen, was de verhoging van hekken, scherpere controles en humanitaire hulp. En ziedaar. De duizenden die zich vorige week nog op de treinen gooiden hebben zich bij hun lot neergelegd. Ze gaan Frans leren en hebben asiel in Calais aangevraagd. Resultaat! En opluchting in Londen. Sinds de entente cordiale (1904) was de Frans-Britse samenwerking niet zo effectief geweest. Helaas is Calais een schijnprobleem. Om illegale migratie echt neer te sabelen hoeven Britse ministers Het Kanaal niet over te steken. Veel beter is de schimmige, grijze markteconomie thuis af te knijpen. 

Er wonen ongeveer een miljoen illegalen in Groot Brittannië. De meesten zijn niet achterin een vrachtwagen de grens over gesmokkeld, maar kwamen het land binnen via de paspoortcontrole van Heathrow. Legaal, dus. Ze doken onder toen hun studenten- of toeristenvisum afliep. De doorsnee illegale migrant in Londen is een Australische barristo of een Braziliaanse bordenwasser; mensen die de Kanaaltunnel alleen van de TV journaals kennen.

De regering in Londen mag graag opgeven over het wonderbaarlijke herstel van de Britse economie. Sinds 2010 kwamen er in het VK een recordrijke twee miljoen banen bij. Maar het banenwonder snijdt aan twee kanten. Britse werkgevers kunnen de buitenlandse verpleegkundigen, chemisch ingenieurs, keukenchefs en metselaars niet aangesleept kijgen. Maar die markt is niet weggelegd voor de illegalen. Voor hen, ‘de zwerm’ in Camerons retoriek, is de zwarte economie de honingpot.

De Britse economie is buigzaam als een slappe patat. Migranten kunnen in het VK zonder papieren werken. Er is geen aanhoudingsplicht want de Britten, indachtig hun obsessie met privacy, is het begrip identiteitskaart vreemd. Ideale omstandigheden voor bendemeesters die goedkope arbeiders verschaffen aan bedrijven die geen vragen stellen. Duizenden illegalen hebben banen die, in het vijfde rijkste land ter wereld, onderbetaald en onzeker zijn en vaak gevaarlijk en smerig. Ze blijven in dienst totdat ze voor een lading nieuwe, nog goedkopere migranten worden ingeruild. De veelbejubelde flexibele arbeidsmarkt is doorgeschoten naar een race naar de bodem. De uitbuiting van migranten, schreef Felicity Lawrence in The Guardian, ‘is onze manier van leven geworden’.

David Cameron wil de illegale markt, goed voor 10% van het Britse BBP, aanpakken. Werkgevers die illegalen in dienst hebben gaan worden beboet. Huiseigenaren die aan illegalen verhuren riskeren een gevangenisstraf van vijf jaar.   De Migratie Advies Commissie moet het nog zien gebeuren. Het vreugdevuur waarop destijds de bepalingen gegooid werden die de arbeidsmarkt reguleerden, brandde grote gaten in de naleving van controles. Anders gezegd: commerciële organisaties nemen het risico werknemers onder het minimumloon te betalen, omdat overheidsvertegenwoordigers zich toch niet laten zien. Bedrijven schatten de kans op een inspectie op een in de 250 jaar, zei de Migratie Advies Commissie tegen The Times. De kans op vervolging was eens in de miljoen jaar. 

Londen wankelt tussen tegenstrijdig en hypocriet als het gaat om de bestrijding van ‘ongereguleerde arbeiders’. En dat kan ook niet anders. Dat hoge hekken aan de Kanaaltunnel migranten kunnen tegenhouden is een mythe. Evenals de notie dat je migratie gaat aanpakken terwijl je een economisch model promoot dat daar juist van afhankelijk is. 

Waarom de Sun deze verkiezingen niet gaat winnen

In mijn huis in west Londen gaan donderdagochtend de kaarsjes aan in de hoop op een royale overwinning voor Ed Miliband. Niet dat ik in God geloof, en zelfs niet in de Labourleider. Maar als je het bijna onmogelijke wil afsmeken, gaat niets boven de vertrouwde symboliek van een katholieke opvoeding. Millibands politiek is niet overtuigend, zijn leiderschap oninspirerend. Maar als hij de verkiezingen wint zal hij de eerste Britse premier zijn in veertig jaar die daar mediamagnaat Rupert Murdoch niet bij nodig had. Sterker, Red Ed  zal de politieke top bereikt hebben ondanks de zwartmakerij van 85% van de Britse pers. Resultaat! Vlag uit.

Een paar maanden geleden liep Murdoch de burelen van zijn Sun binnen om hoofdredacteur David Dinsmore ervan langs te geven. Dinsmore, die zijn stercolumnist betaalt om migranten met kakkerlakken te vergelijken, was te aardig over de Labourleider. Miliband moest ‘scherper gedemoniseerd’ worden. ‘It’s the Sun wot won it’, zei het blad na een onverwachte overwinning van de Tories in 1992. De grootste krant van het land (oplage 1.8 miljoen) meent dat het politici kan maken en breken. En politici geloven het ook.

Het eerste bezoek dat Tony Blair aflegde nadat hij partijleider werd, was aan Murdoch in Australië, een halve wereld ver weg. De mediamagnaat was toen al decennialang kind aan huis in Downing Street. Hij zette premiers onder druk om zich anti-Europeser op te stellen. Zijn redacteuren zouden later de inner circle van Cameron bevolken. Totdat bleek dat hun krant duizenden Britten had afgeluisterd, hun bankrekeningen had geopend en voice mails had gehackt. 

Het hacking schandaal verzwakte Murdoch en gaf een aarzelende Miliband, want zo heldhaftg is onze man nou ook weer niet, de moed om op de tenen van de persbaron te gaan staan. Red Ed verzette zich toen Murdoch de resterende aandelen in BSkyB wilde overnemen. Hij verklaarde dat onder zijn premierschap  geen enkele organisatie meer dan 34% van Britse media zou mogen bezitten. Anders gezegd: het voortbestaan van Murdochs mediarijk in het VK hangt af van wie straks eerste minister wordt. Binnen twee dagen na zijn bezoek aan de redactie van de Sun had de krant de Labourleider de oorlog verklaard.

Miliband, de ‘Noord-Londense geek’ die ‘er raar uitziet’, ‘onpatriottisch is’ en ‘het Verenigd Koninkrijk zal verraden’, is de vijfde colonne, de vijand in het midden. Buiten de stal van Murdochbladen is hij de zoon van ‘the man who hated Britain’, zoals de Mail on Sunday vader Ralph Miliband, een gevluchte jood en marxistische filosoof, eens profileerde. Voor de Daily Telegraph is een Labouroverwinning ‘nachtmerrie in Downing Street’ en Miliband ‘een bom’ en een ‘gevaar voor het voortbestaan van het Verenigd Koninkrijk’. 

De Murdochbladen, de Daily Mail en Daily Telegraph zijn afzonderlijk indrukwekkend genoeg. Maar samen zijn ze formidabel. Tijdens verkiezingscampagne’s worden voorpagina’s geschreven met schuim op de mond. Wat verklaart waarom het bij lezing voelt alsof je in het gezicht gespuugd wordt. 

Niet dat de kiezers zich er veel van aantrekken. Als het electoraat zich liet leiden door hun dagblad zouden Labour en Conservatieven niet nek-aan-nek liggen. De reden waarom Britse kranten zich gedragen als twittertrollen is paniek. Ze zijn bang voor een regering die hun financiële belangen dwarsboomt en doodsbang genegeerd te worden. Dit zijn de eerste Britse verkiezingen waar kranten niet domineren. Ze zijn ingehaald door andere media. En als Ed Miliband dat proces kan verhaasten en ons de giftige driftbuien kan besparen van stoomgedreven, reactionaire miljonairs, krijgt hij mijn stem. Als ik tenminste het recht zou hebben in Groot Brittannië te stemmen.

Verstrikt in de middeleeuwen

Met zijn duizenden hebben ze in de rij gestaan en met zijn duizenden zullen ze morgen de begrafenisdienst in de kathedraal van Leicester bijwonen. En allemaal voor een koning die in de 15de eeuw maar twee jaar regeerde en daar ook nog een hele slechte pers aan overhield. Zo slecht dat de enige straat die naar hem genoemd is in Leicester, een doodlopende is. Hoe een loser een winnaar werd.  

Begrijpelijk misschien dat de Britten meer geïnteresseerd zijn in hun verleden dan het heden. Ze hebben ook zoveel van het eerste (acht Hendriken alleen al, acht!). 

‘De Britten leven in een oud land’, zei de schrijver Patrick Wright eens. Een land waar alle geschiedenis levende geschiedenis is en waar met man en macht wordt vastgehouden aan mythes en tradities, die vaak niet verder terug gaan dan de eerste aflevering van Top of the Pops. Een land waar ze zich liever blind staren op eeuwenoude veldslagen, dan door de kruitdampen naar de toekomst te kijken. 

Niets spreekt meer tot de Engelse, romantische verbeelding dan de vondst van koninklijke botten onder een gemeentelijke parkeerplaats. Zoals het bestuur van Leicester, dat de stad ook wel eens op de toeristenkaart wil hebben, goed inschatte toen ze € 300.000 uit de kas trok om Richard III in zijn kathedraal begraven te krijgen. Want geloof maar dat er om gevochten is, over waar die beenderen hun nieuwe laatste rustplaats moesten krijgen. Een uitspraak van het hooggerechtshof was nodig om uitdager York dat privilege te onthouden. Het eindresultaat, een vijfdaagse show met paarden, harnassen, een paar aartsbisschoppen, een hertog en een gravin, zie ik zelfs voor Jeremy Clarkson niet georganiseerd worden.

De Britten zijn in denial. Londen is al lang niet meer het bruggenhoofd tussen Washington en het Europees continent, maar als je de pers moet geloven is de special relationship met de VS eeuwigdurend. In de grootste Europese conflicten, Griekenland en de Oekraïne, hebben de Britten zichzelf uitgeschakeld. Ze doen niet eens voor spek en bonen mee. Groot Brittannië lijkt af te glijden in irrelevantie en internationaal isolement. Zeker, Amerikaanse presidenten en Chinese bedrijfsleiders doen nog steeds Engeland aan, maar niet voordat ze zich hebben laten zien in Duitsland en Brussel. Met een Brits been buiten de EU is het niet onmogelijk dat binnen een paar jaar ook het tweede uit het continent zal worden getrokken. 

Met Richard III weten de Engelsen weer wie ze zijn. Niet modern, niet divers, maar overlopend van nostalgie en bijzonder getalenteerd in het neerzetten van een jolly good show. Daar is natuurlijk mee te leven. Tenzij je je aan de buitenwereld wilt presenteren als een internationaal centrum voor wetenschappelijke dynamiek of technische innovatie, terwijl je liever een goed geconserveerd pretpark bent.

Ik mis Tony Blair

Ik mijmer wel eens over Tony Blair. Hoe hij in eigen land gehaat wordt met een  passie, maar in vele verre buitenlanden kan rekenen op respect. Kan het applaus  buiten je landsgrenzen voldoende zijn om de koude receptie thuis te compenseren? En nu willen ze zelfs in het Midden-Oosten, waar hij acht jaar afgezant was voor Het Kwartet, van Blair af. Hij heeft er niks gepresteerd, behalve dat hij zijn zakken vulde met lucratieve contracten die hij sloot met kwalijke regimes in de regio, zeggen critici. De Palestijnse autoriteiten kunnen hem niet luchten. Een Amerikaanse functionaris verhaalde anoniem in de Daily Telegraph hoe ‘iedereen met de ogen rolt als Blairs naam genoemd wordt’. ‘Hij is hier niet meer geloofwaardig’. Zelfs zijn vrienden klagen dat Blair niet wil zien hoe zijn commerciële belangen zijn politieke rol in de weg zitten.

Adviseurs van David Cameron spreken over Blair, die drie keer achter elkaar de verkiezingen won, als The Master. Elders in het land is hij de leugenaar die onder valse voorwendselen Irak binnenviel en sindsdien permanent gebronsd en in handgemaakte overhemden de wereld overvliegt om dure toespraken te houden en wealth funds te adviseren. Dat kun je doen als je Bill Clinton heet, maar de Britten zien hun oud leiders liever wegkwijnen op de backbenches van het lagerhuis, dan hun lidmaatschap opeisen van de globale élite. Weet je dat 70% van het werk dat Blair doet pro bono is, zei ik vorige week tegen een paar vrienden. Ze wilden het niet horen. ‘Dat lachje alleen al van ‘m’, zei er een met een rilling. ‘Dat zalvende, Messiaanse, zijn narcisme, de overtuiging van zijn eigen gelijk’. Ik heb het een keer eerder meegemaakt, dat mensen op een politicus reageerden alsof hij bovenop een stapel kinderlijkjes stond. Bij een bijeenkomst waar de toenmalige held van links sprak, Tony Benn, zei een toehoorder alles aan Benn te haten. ‘Zelfs zijn wenkbrauwen’, gilde ze. 

Vijf keer hebben burgers geprobeerd Blair te arresteren voor oorlogsmisdaden. De beloning van (crowdfund) organisatie ArrestBlair.org staat op £ 12.438. In Londen wordt hij, op zijn best, gemeden. De voormalige held van doorsnee Engeland zal in de verkiezingscampagne aan de zijlijn blijven. De Labourpartij zal geen beroep op hem doen. Zijn cheques, bedoeld de partijkas van Labour voor de verkiezingen te spekken, zijn door drie kamerleden geweigerd. ‘Bloedgeld’. 

Ik mis Blair. Je hoeft alleen maar naar de huidige Britse partijleiders te kijken om te zien waarom. Ze zijn, in vergelijking, oninspirerend, opportunistisch, bloedarmoedig. Blair stopte passie in de politiek. Dankzij grenzeloze ambitie kon hij een vredesakkoord afdwingen in Noord-Ierland. Hij had een emotionele connectie met kiezers. Hij was een visionair en hij was Ons Soort Mensen. Dat was tenminste de perceptie. En Blair was meester in het projecteren van percepties. ‘Als Blair de verkiezingen wint, dan is dat omdat je hem achter een winkelwagentje bij Waitrose kunt voorstellen’, zei ik eens tegen een vriend die Blair goed kende. Grandioze foute inschatting, bleek. ‘Cherie (mevrouw Blair - LvB) zegt dat je er helemaal naast zit’, zei de vriend later. ‘Tony kan thuis niet eens de wasmachine vinden, laat staan dat hij weet waar hij een fles melk vandaan moet halen’. 

En toch. Toen hij na een premierschap van tien jaar opstapte, leek Groot Brittannië meer met zichzelf op zijn gemak. Minder verdeeld, moderner, een cooler Britannia. Maar dat kan ik nooit tegen mijn Britse vrienden zeggen.