Weg met Black Pete

Ik krijg Zwarte Piet niet uitgelegd aan mijn Britse vrienden. ‘Dus jullie verven je gezicht zwart, zetten een wollige pruik op, gaan zo de straat op en dat heet in Nederland feest? O, niet zomaar feest, maar het belangrijkste typisch Nederlandse feest dat er is? Goh. En daar komen geen rellen van?’ En ik hoor ze denken: de laatste keer dat wij zo’n karikatuur uit het koloniale tijdperk tegenkwamen was op onze jampotjes. De golliwog, een zwarte piet-achtige lappenpop, was heel lang de mascotte van Robertsons, een merk jam. Een jaar of tien geleden werd ie afgevoerd. De golliwog was een ‘racistisch stereotype’. Britten, vooral zwarte Britten, namen er aanstoot aan.

En daar gaat het om. Het verleden van Zwarte Piet is van ondergeschikt belang. Of hij nou in een vorig bestaan schoorsteenveger was of slaaf maakt niet uit. Wat telt is dat hij zwart is en ondergeschikt aan de goede, witte man en dat dat ervaren wordt als kwetsend. Vooral door degenen die wij tot voor kort aanduidden met de term allochtoon. Ook zoiets trouwens wat in Londen niet begrepen wordt. ‘Dus jullie hebben een aparte term voor niet-witte mensen die in Nederland wonen? Ook al zijn ze er geboren?’

Volgens een onderzoek van Omroep Brabant vindt 99% van Brabanders dat Zwarte Piet moet blijven. Want hij is niet racistisch. O nee?, dacht ik. Willen ze het niet zien of kunnen ze het niet zien? Stel dat president Obama volgende maand Den Bosch zou aandoen. Zouden al die Brabanders hem dan kunnen uitleggen waarom Black Pete niet racistisch is? Please, Brabanders. Get over yourselves. 

De dinosaurussen stierven uit omdat ze zich niet aanpasten. Dat mag het Sinterklaasfeest niet overkomen. En het hoeft ook niet. Met een paar kleine ingrepen kan ‘ons traditionele kinderfeest’ rijp gemaakt worden voor de 21ste eeuw. Want als Zwarte Piet hier en daar een vrouw kan zijn, dan kan hij ook minder zwart worden, minder onderdanig, en een minder ongeletterde toon aanslaan. De huidige versie heeft zijn langste tijd gehad. Die verdient de roe en moet daarna de zak in. Pas Zwarte Piet aan en hij kan nog jaren mee. De Robertsons jam bestaat ook nog steeds. 

Geen WK in Doha

Wie kan de WK in Qatar nog verdedigen?  2022 is ver weg, maar ik heb al afgehaakt. The Guardian liet onderzoeken hoe de superrijke, blingerige golfstaat zich op dat feest voorbereidt. En het is veel, veel erger dan je denkt. Qatar heeft duizenden arbeiders geïmporteerd uit Nepal en India die de stadions moeten bouwen. Maar eenmaal in de golfstaat worden die immigranten moderne slaven. Ze verliezen hun paspoort, contract en rechten. Ze werken soms lange periodes voor niks. Horigen en lijfeigenen. Met aan die begrippen verwante leef- en werkomstandigheden. Kamers van 3 x 4 voor elf mannen. Geen douches maar een emmer water boven een open riool. Lange werkdagen bij temperaturen van 50 graden. Dat soort dingen.

Gemiddeld overlijdt er bijna iedere dag een immigrant, zegt het rapport. Doorgaans aan een hartaanval of een ongeluk op de werkplaats. En dat telt op. Het betekent, rekenden de onderzoekers uit, dat nog voor de aftrap 4000 gastarbeiders hun leven zullen hebben ingeruild voor onze brood en spelen. En wij vinden het wreed wat de Romeinen in hun stadions deden met de christenen. 

Vergis je niet. Het houden van horigen is niet illegaal in Qatar. En trouwens, wie heeft dat eigenlijk bedacht, een voetbaltoernament in Qatar? In juni en juli. Gemiddelde temperatuur 50 graden. O wacht, de hitte hoeft geen probleem te zijn. Iemand in Doha zou een voorstel hebben gedaan om de stadions van airco voorzien. 

Je kunt op je vingers nagaan wat er nu gaat gebeuren. Fifa zal proberen de kampioenschappen te verschuiven naar de winter. De omstandigheden van de immigranten zullen marginaal verbeterd worden. Er zullen gedragscodes komen voor de uitvoerders van de bouwprojecten. Maar het zal aan de essentie niks veranderen. In het grootste sportfestijn ter wereld zullen voetbalmiljonairs spelen in een land dat groot werd op uitbuiting en mishandeling. Er zit maar een ding op. Boycotten. 

Hoe de media de opwinding over Baby Cambridge verzon

Hoe komt het toch dat de nuchtere Briten zich zo laten meeslepen met de geboorte van een prins, wilde de Gazet van Antwerpen gister van mij weten. En kon ik die hysterie verklaren. Hè, hysterie? Laat ik daar nou niks van gemerkt hebben.  Nergens in mijn Londense wijk hangen vlaggen uit, nergens slingers of balonnen. Misschien dat het elders in het land anders is? Tijd voor een belronde met een paar Britse vrienden. Hoe reageerde hun vaderlandse gemoed op de geboorte van Baby Cambridge?  De meeste antwoorden beperkten zich tot twee woorden. ‘Who cares?’ OK, drie. ‘Who fucking cares?’. Ik ben de eerste toe te geven dat mijn vrienden, overduidelijk behorend tot het licht geïrriteerde, liever dan het hysterische volksdeel, misschien niet representatief zijn. Maar een Nederlandse vriend, op vakantie in West-Engeland, weet niet eens dat er een prins is! En de vriend ligt toch echt, zweert hij, in een tent in Devon en niet in Bora Bora onder een steen. ‘Je merkt er hier gewoon niks van’.

De enige plek waar sprake was van ‘wereldwijde opwinding’, was op de stoep tegenover de kraamafdeling van het St Mary’s ziekenhuis. En dan vooral bij de sectie Amerikaanse media. In de Verenigde Staten zijn ze geobsedeerd met de Britse royals. Beter: de royals. Want wat de Amerikanen betreft is er maar een monarchie. Een lange stamboom, absurde tradities, een toekomstige koning en een fotogenieke prinses Kate; de Windsors zijn beter dan Hollywood. Beter zelfs dan Downton Abbey, waar ze in de VS aan verslingerd zijn. De Amerikanen zetten de toon. En waar de Amerikaanse media leidden, konden de Britten niet achterblijven. Bovendien was de BBC zwaar bekritiseerd voor de manier waarop ze vorig jaar het 60-jarig jubileum van de Britse majesteit verslagen had (te timide, niet serieus genoeg), dus nog meer reden flink uit te pakken. 

En zo kon het gebeuren dat Britse zenders kamerbreed, dagenlang alleen maar  babynieuws uitzonden. Zonder dat er een baby was. Of nieuws. ‘Straks, na het nieuws, meer geen nieuws’, zei een verslaggever. Maar de toon was gezet. De Britten ‘hielden hun adem in’, ‘konden niet wachten op’ en waren ‘in staat van grote opwinding’. Ik heb de kijkcijfers gezien. Net nadat Kate bevallen was, keken er bijna drie miljoen meer Britten naar de eindeloze soapserie Coronation Street, dan naar de samenvattingen van de journaals. De BBC had woensdagochtend 380 klachten binnen van kijkers die de verslaggeving teveel en overdreven gevonden hadden. Waaronder de 88-jarige nicht van de Britse majesteit, Margaret Rhodes. Gevraagd hoe spannend ze het vond, zei ze: ‘niet bijzonder. Er worden miljoenen babies geboren’. 

De media hadden het kunnen weten. De kijkers werden gevraagd via twitter en emails toch vooral te reageren op de uitzendingen. Om, toen ze daaraan gehoor gaven, genegeerd te worden.  

wachten op Baby Cambridge

Wat raar, dacht ik, toen ik op de stoep van het Londense St Mary ziekenhuis stond vorige week, wat doet een huishoudbeurs hier? Tegenover de ingang van de kraamafdeling waar Kate Middleton moet bevallen stonden 107 opvouwbare, metalen ladders. Ik heb ze allemaal geteld omdat er niks anders te doen was. Het was een lome, warme ochtend en de fotografen, eigenaren van de betreffende trappen, waren vermoedelijk de kroeg ingevlucht. Paddy, een cameraman met wie ik wel eens werk, zat tussen het veld van ladders en camerastatieven een roman te lezen. Het was zijn vierde. Op het breken van de koninklijke vliezen kun je lang wachten. Een bewaker in een zwart pak zei ingehuurd te zijn door CNN om 24/7 de camerapositie van die Amerikaanse nieuwszender te beschermen. De paar aanwezige mediatypen deden wat verslaggevers altijd doen als er geen nieuws is: weddenschappen afsluiten, in dit geval op de geboortedatum van Baby Cambridge en elkaar interviewen. Kortom: dit is de plek waar alle ingrediënten samenkomen (tropische temperaturen, verveling en een totale afwezigheid van harde informatie) die een geruchtenmolen in de hoogste versnelling kunnen krijgen. Het is de reden dat sommige media afgelopen vrijdag al met grote stelligheid de staat van ontsluiting wisten van Kate’s baarmoederhals.

Wat ik op de stoep van het ziekenhuis ook leerde is met hoeveel spanning, opwinding en ingehouden adem de Britse natie uitkijkt naar deze geboorte. ‘De belangrijkste koninklijke gebeurtenis in dertig jaar’, zeiden Sky News, en Amerikaanse, Duitse en Australische verslaggevers. Gek genoeg merk ik daar in mijn West-Londense wijk maar weinig van. Bij de bushalte en aan de schoolpoort is de hittegolf het gesprek van de dag. Er hangen geen vlaggen in de étalages en ik zie niet meer patriottisch getinte theedoeken dan anders. In Australië breit de oud premier een kangaroe voor baby Cambridge, in Canada zijn speciale koninklijke-geboorte-edities in voorbereiding, in Californië zijn babyfeesten georganiseerd. Van Kenia tot Indonesië, van Rusland tot Zuid-Afrika; geen aan Kate gelieerde futiliteit is te klein om op sociale media becommentarieerd te worden. De Britse economie hoopt € 300 miljoen te verdienen aan de geboorte, maar de Amerikaanse nog veel meer. De reden is, zegt de man van ABC, ‘omdat wij de Britse koninklijke familie eigenlijk als de onze beschouwen’. 

En dat is het natuurlijk. We hebben het over de Britse royals, maar ze zijn alleen Brits in naam. In werkelijkheid zijn de Windsors een internationaal fenomeen, wiens riten en verhoudingen, altijd het meest zichtbaar tijdens hoogtijdagen als huwelijken en bevallingen, een aantrekkingskracht hebben tot ver buiten de landsgrenzen. 

Voor ‘s werelds media zit er dus niets anders op dan wacht te blijven houden op het trottoir tot het moment waarop het paleis zal bevestigen dat Kate’s bevalling begonnen is. Ik kan me overigens niks ergers voorstellen dan de wetenschap dat terwijl jij brult om een ruggeprik, de hele wereld weet dat je weeën begonnen zijn. Maar zo wil de traditie het. Zoals ze ook wil dat meteen na de geboorte de dienstdoende gynaecologen hun handtekening op een stuk papier zetten, waarna het bewuste document onder politiebewaking naar het paleis gereden wordt waar het op een schildersezel buiten de paleispoort gezet zal worden. ‘Het is nog net niet het zwaaien met bebloede lakens om te bewijzen dat een huwelijkse ontmaagding heeft plaatsgevonden, maar het scheelt niet veel’, schreef een Britse columnist. 

Luttele uren na de bevalling is dan eindelijk het moment waarop de 103 fotografen, verslaggevers en cameramensen wachtten. Kate zal buiten het ziekenhuis poseren met haar baby. Ze zal haar plicht gedaan hebben. De show, beter bekend als het huis van Windsor, kan doorgaan. Er zal een erfgenaam zijn die de Britse troon zal bestijgen. Zij het pas, als alles meezit, over een jaar of zestig.