Londen: veilige thuishaven voor Ruslands kleptocraten

Het zal niet gebeuren. Van Londen hoeft niemand aktie te verachten. Ondanks geroep uit Westminster dat er ‘kosten en konsekwenties’ zitten aan de Russische overname van de Krim, hoeft Poetin zich nergens zorgen over te maken. Londen zal wat visa-aanvragen vertragen, de bankrekening van Janokovitsj en vrienden blokkeren en de retourtjes van Britse royals uit de tweede divisie die naar de paralympische spelen in Scotsji wilden, intrekken. Big deal.

De Britten zijn te afhankelijk van Russische financiële belangen om die resoluut dwars te gaan zitten. Russische en andere buitenlandse kleptocraten kunnen dus gerust zijn. In Londen blijven ze welkom. In Groot Brittannië kunnen ze belasting ontduiken, ontsnappen aan juridische vervolging in eigen land en geen gevaar lopen, of bijna geen, om ontvoerd en vermoord te worden. Met geld uit off shore bedrijven die hun kapitaal verbergen kunnen voetbalclubs (Chelsea FC) worden gekocht en de rekeningen betaald van de Engelse kostscholen waar de kinderen op geparkeerd worden.

De Britse hoofdstad is de favoriete uitwijkplaats van Ruslands élite en sinds vorige maand ook van de Oekraïense. Op 20 februari stond het vliegveld van Kiev vol privétoestellen van ‘s lands rijkste burgers. Ze zouden niet oostwaarts gevlogen zijn, maar naar het westen, naar landen als Engeland waarvan ze weten dat hun bankrekeningen en privébezittingen beschermd worden door een onafhankelijke rechtsstaat die ze thuis niet dulden.

Nergens wonen er meer buitenlandse rijken dan in Londen. Sinds de crisis in de Oekraïne verkeren makelaars in Mayfair en Knightsbridge in opperste staat van opwinding. Geopolitieke instabiliteit in het buitenland is goed voor de Londense huizenmarkt die in het centrum vorig jaar met 12.3% steeg. Bijna 85% van de allerbeste huizen (super-prime) in de Britse hoofdstad gaat naar internationale kopers, waarvan bijna 5% Russisch is. Net voordat het leger met scherp begon te schieten op het plein van Maidan, legde een van de rijkste Oekraïeners £ 100 miljoen neer voor een appartement in Londen. ‘Veel geld dat door Chelsea, Mayfair en Knightsbridge spoelt is bloedgeld’, zegt hedge fund oprichter Bill Browder, wiens collega Sergei Magnitsky in een Russische cel vermoord werd voor zijn pogingen corruptie aan de kaak te stellen. ‘Niet alle superrijke Russen zijn criminelen, maar wel een groot deel’.

Russische oligarchen hebben de publieke boosheid gezien over het huis van € 200 mijoen, de dierentuin en golfbaan van de Oekraïense oud president Janokovitsj, die overigens in de liga corrupte superrijken een ‘totale amateur’ is, volgens Browden. Ze weten waar ze heen kunnen met de miljoenen die ze in de bodem van het zwembad hebben begraven. Oost-Europese autocraten verafschuwen het westen, maar weten wel beter dan hun geld te investeren in Ruslands corrupte banksysteem. In Londen zijn ze veilig. De stad is hun thuishaven en pensioenplan. Op de laatste G20 top omschreef Poetin het VK als ‘een klein eiland’. Niemand, zei zijn woordvoerder, besteedt aandacht aan Groot Brittannië, behalve dan de Russische ‘oligarchen die de wijk Chelsea hebben opgekocht’.

Door zich van de crisis te distantiëren heeft Cameron zijn kans gemist. Hij had kunnen besluiten dictatoriale Oost-Europeanen daar te pakken waar het het meeste pijn doet. Hij had het voorbeeld van de Fransen kunnen volgen die beslag legden op goederen van Oezbekistans élite. Hij had, net als de VS, visa kunnen blokkeren van buitenlandse criminelen. Hij had kunnen zeggen: voordat je op burgers schiet, weet dat wij je bankrekeningen dichtgooien. Voordat je een soeverein land annexeert: weet dat we een nieuw slot op je voordeur doen. En hij had tegelijkertijd, in een klap, de oververhitte Londense huizenmarkt kunnen afkoelen. Het zal niet gebeuren. Londen, butler voor ‘s werelds élite, zal voor de Russen en andere potentaten openblijven. Vooropgesteld dat ze hun geld meebrengen.

overlast

Als je van mijn huis naar de Theems loopt, een paar honderd meter verderop, kun je de bordjes niet missen: hier niet parkeren - overstromingsgevaar.  Niet dat je er de klok op gelijk kan zetten, maar het komt nogal eens voor dat als je ‘s zomers op een terrasje tegenover zo’n bordje zit, er vanzelf een auto voorbij komt drijven. Met knipperende lichten en jankend claxon. Een kwartier later komt dan een volledig uitgeruste brandweerauto met minstens zes man personeel de weg versperren om de auto, doorgaans al lang uit het zicht verdwenen, weer de wal op te krijgen. 

Iedereen in mijn West-Londense buitenwijk weet dat de Theems aan getij onderhevig is. Ze overstroomt op de meest ongemakkelijke momenten. Bij voorkeur als je ‘s avonds van een feest naar huis loopt en er niks anders opzit dan met paalhakken en onderkleding boven het hoofd getild, door het diepste stuk te waden. Mijn zus moest een keer gered worden door de man van de veerboot . Hij had duidelijk gezegd dat als ze naar de overkant wou, ze om zes uur uiterlijk bij de stijger moest staan. Werd het later dan kon hij vanwege het tij de pont niet meren. Ze moest, om kwart over zes, op zijn rug naar de boot gedragen worden. Hij had de lieslaarzen aan, zij niet. Dat ze eronder geleden kan ik niet zeggen. De fysiek van de meeste Engelse mannen is slechts een tragische afspiegeling van die van Stan the Ferryman.

Ik wil maar zeggen: die bordjes staan er niet voor niks. Ook al ligt ‘the river’ er nog zo rimpelloos bij, hij kan toeslaan. Je kunt natuurlijk altijd je kop in het zand steken. Zoals de bestuurders van die auto’s en zoals de regering van Dave Cam. Van alle ministeries die moesten bezuinigen, heeft het ministerie van milieu het meest moeten inleveren. 

De afgelopen maand was uitzonderlijk drassig. De natste januari in 250 jaar. Maar voor toenemende regenval en stormen werd al lang voordat het januari werd gewaarschuwd. Bovendien is water de Britten niet vreemd. Dit is een eiland waar je nergens verder dan 75 kilometer van de zee zit. Toch wordt op overstromingsgebieden gebouwd, is de waterhuishouding decennia genegeerd en werd op vloedweringen van de ene dag op de ander € 120 miljoen bekort. En dan, toppunt van hoogmoed, wordt een ‘klimaatscepticus’ benoemd tot milieuminister. Alsof de weergoden niet genoeg getart zijn.  

‘Ik ben de overstromingen en vooral het gezeur erover kostbeu’, zegt een vriendin in wiens boerderij in Devon het water door de stenen vloertegels naar boven komt. 

Zodra het droog en warmer wordt komt ze logeren en bijpraten. Bij voorkeur op een terrasje aan de Theems. Want je hebt geen idee, zei ik tegen haar, wat je daar allemaal voorbij ziet drijven.

De Queen moet aftreden. Nu.

De Britse royals hebben duobanen ontdekt. De persteams van de Queen (87) en prins Charles (65) gaan fuseren. De verhuizing van de voorlichters uit Team Charles naar Buckingham Palace, zo’n 200 meter verderop, is van meer dan symbolisch belang. Het is voor het eerst dat de Britse majesteit een arbeidsonderdeel permanent afstaat aan de eeuwige kroonprins. Het is een slechte zet. 

De Britse majesteit gelooft niet in aftreden. Niet sinds haar oom in 1936 met zijn vertrek het voortbestaan van het Huis van Windsor op de tocht zette. Nog voordat ze koningin werd, op haar 21ste, beloofde Elizabeth plechtig haar leven in dienst te stellen van haar onderdanen. En ze meende het. Letterlijk. Abdiceren is voor koningshuizen uit de lagere liga’s. Niet voor monarchen die behalve vorstin van het Verenigd Koninkrijk, ook nog eens staatshoofd zijn van vijftien Gemenebestlanden. Elizabeth zal regeren tot ze van de troon valt. En dat is jammer.

Want als er ooit een moment was om afscheid te nemen, is het nu. De royals hebben zich met glans herstelt van de ellendige jaren tachtig en negentig waarin ze uitblonken in schandalen en echtscheidingen. Gedurende tenminste een decennium waren de Windsors de meest ontwrichte familie van het land. 1992, zou  Her Maj later zeggen, was ‘mijn annus horribilis’. Sindsdien werd ‘de Firma’ veel schandaalbestendiger en is volgens sommigen zelfs verantwoordelijk voor de succesvolste come-back sinds Lazarus. 

Zou Elizabeth nu afscheid nemen, dan zou ze dat doen in de wetenschap dat zij zelden meer gerespecteerd en bewonderd is. (Populair in de volkse zin van het woord is ze nooit geweest). Het enthousiasme waarmee de Britten deelnamen aan de festiviteiten rond haar 60-jarig jubileum in 2012 sprak voor zich. Het voortbestaan van de Britse troon lijkt verzekerd. Na Charles (en niemand in de Britse geschiedenis die langer wachtte op de troonsbestijging) staan een zoon en kleinzoon in de wacht. Dankzij William en Kate zijn de Britse royals übercelebs en de enige koninklijke familie ter wereld die er echt toe doet. Zelfs de haat jegens Charles’ echtgenote Camilla Parker-Bowles, is omgeslagen in kalme onverschilligheid. 

Kortom: het zijn zeldzame mooie tijden voor het Britse vorstenhuis. Tijden die, zoals zijn duizendjarige geschiedenis leert, doorgaans niet lang duren. Er zit veel meer risico aan aanblijven dan aan aftreden. Ga, majesteit, nu.

Een wet die alles verbiedt

Eindelijk, schreef de Guardian, eindelijk een wet die alles wat iedereen doet verbiedt. Overdreven, natuurlijk, want zover is het nog niet. Het gaat slechts om een wetsvoorstel. Maar de rest klopt aardig. Onder ipnas (injunction to prevent nuisance and annoyance) is uitademen zo ongeveer het enige wat je op openbare plekken in Engeland en Wales mag doen, zonder gevaar voor arrestatie.

Als die wet er komt (en ze heeft tweederde van de parlementaire procedure al afgelegd) dan kunnen medeburgers die ergerlijk zijn, storend of gewoon vervelend rekenen op een taakstraf of straatverbod.  Dus muzikanten, hangjongeren, mensen die op warme zomerdagen buiten de kroeg staan. De man die met dat bord door Oxford Street loopt om de wereld te waarschuwen dat ze straks vergaat. Koortjes die kerstliedjes zingen. Mensen, kortom, die niets crimineels doen, maar zich niet houden aan de sociale etiquette. Ongevaarlijke gekken. Daklozen. Maar vooral jongeren. Want u dacht toch niet dat die wet bedoeld was voor degenen die bij de uitverkoop op de stoep van Harrods staan te dringen? Waar ik me trouwens behoorlijk aan erger. Of voor het operagebouw en het theater?

Tot nu toe werd sociale overlast afgestraft met asbos (antisocial behaviour orders). Die gaan al veel verder dan de meeste Britten zich realiseren. Asbos zijn gebruikt tegen prostituees die een condoom op zak hadden, dakloze alcoholisten bij een gaarkeuken, demonstranten bij het Olympisch dorp, jongens met een voetbal. Politie mag, onder die wet, haar eigen strafmaat bepalen. Taakstraf voor de een, straatverbod voor de ander.

De helft van degenen met een asbos, houdt zich er niet aan. Onder de nieuwe regels gaat daar  mee afgerekend worden. Op weigerachtigheid een ipnas na te leven, zal een gevangenisstraf van twee jaar komen staan. Dus: zonder in een rechtbank berecht te zijn voor een overtreding kun je alsnog achter slot en grendel komen zitten. Pyongyang, ontvangt u mij?

En het tragische is niet dat de kans redelijk groot is dat ipnas wet wordt, maar de landelijke onverschilligheid. Behalve beroepshalve geïnteresseerden als mensenrechtenorganisaties en juristen, is maar een enkele Brit bekend met wat hem boven het hoofd hangt.